एक तरी वारी अनुभवावी

अवघा रंग एक झाला...  आनंदाचे डोही आनंद तरंग... 

"निवृत्ती ज्ञानदेव सोपान मुक्ताबाई, एकनाथ नामदेव तुकाराम", "ज्ञानोबा माऊली तुकाराम" "पुंडलीक वरदा हारी विठठल"चा जयघोषात आणि आसमंत व्यापून टाकणारा टाळ-मृदुंगांचा गजरात पावलं देवाचिया गावा, पंढरपुरास निघतात.. असं म्हणतात कि "एक तरी ओवी गुणगुणावी" आणि तसेच "एक तरी वारी अनुभवावी" ही!!!.. पण अगदीच वारी नाही तरी वारीचा एक टप्पा अनुभवावा अशी मनापासून इच्छा होती. दर वर्षी वारीचे फोटो, बातम्या पहिल्या, वाचल्या कि मन कासावीस व्हायचे.. ह्यावेळी पण नाही जमणार? मग हे मी कधी अनुभवणार?.. अजुनही मी तुकोबांच्या देहूला, ज्ञानोबांच्या अलकापुरीला आणि विठुरायाच्या वैकुंठनगरीला गेलेले नाही.. मग तरीही ही ओढ का? माझ्या सारख्या नास्तिक मुलीला असणारी हि अनामिक ओढ मलाही बुचकळ्यात टाकणारी होती..  
हेच ते वर्ष आणि हीच ती वेळ.. ९ जुलै २०१८.. वारीचा पुणे ते सासवड टप्पा करायचाच.. आता माघार नाही.. मी आणि बाबा वारीला गेलो आहोत हे स्वप्न मी गेली कित्त्येक वर्षे पहात होते..  ते आता मी प्रत्यक्षात जगणार होते.. वयाच्या पंचाहत्तराव्या वर्षात पदार्पण करताना बाबांना अशी मी भेट देऊ शकणार हा आनंद बरोबरीने होताच.. येतील त्याना घेऊन नाहीतर आम्ही दोघे वारी चा हा टप्पा करायचा असे ठरले.. व्हाट्स अँप ग्रुप्स वर पोस्ट्स गेल्या.. दोनाचे तीन (मी, बाबा, चारुता), तीनचे पाच (मधुरा, निरंजन) जण झालो.. होताहोता १० जणांचा ग्रुप जमला.. पंचाहत्तर वर्षाच्या बाबांना हे जमणार आहे कि नाही ह्या बद्दल प्रत्येकजण शकांक होता.. बाबा हे आरामात करू शकतील ह्यावर माझा विश्वास होता आणि माऊली त्यांच्या कडून करून घेतील हा बाबांचा विश्वास होता.. 
माऊलीच्या पालखीचे दर्शन घेण्यासाठी घरातून सकाळी ६ वाजता निघालो. पालखीला कधी, कोठे आणि कसे गाठायचे ह्याचे जोरदार प्लॅनिंग आधीपासून केले होते.. साडे सहा पर्यंत पुलगेट पाशी पोचायचे आणि पालखीची वाट पाहायची.. पुलगेट जसे जवळ येत होते तशी धडधड वाढत होती.. "ती बघ पालखी“ ह्या शब्दांनी शरीरात एक कंपन निर्माण झाले.. खरंच, खरंच का हे घडते आहे? क्षणभर काही सुचेना, पुढचे काही दिसेना.. जेव्हा समजले तेव्हा डोळ्यांच्या कडा ओलसर जाणवल्या.. आणि कळले कि ती पालखी माऊलींची नसून मुक्ताईची आहे.. माऊलीच्या रथाच्या पुढे मानाच्या दिंड्या, मुक्ताईची पालखी,  भालदार चोपदार असतात आणि अश्याच असंख्य दिंड्या मागे हि असतात.. रस्त्याच्या दुतर्फा भाविकांची गर्दी ओसंडुन वाहत होती.. त्यात आमच्या सारखी अनेक हौशी, नवखी लोक ही होती.. जणु काही वैष्णवांचा महापूर लोटलेला आहे.. 
जसजशी पालखी जवळ येत होती तसतशी मनातली घालमेल वाढत होती.. हे विहंगम दृश्य परत दिसेल न दिसेल म्हणून रेकॉर्डिंग करण्यात गुंतलेले हात नमस्कारासाठी कधी जोडले गेले कळालेच नाही.. थोड्यावेळात पालखी अगदी नजरेसमोर आली आणि माऊलींच्या पादुकांचे दर्शन घेण्यास गर्दीतून वाट काढत पुढे गेले.. "पाया पडू गेले तव पाउलचि न दिसे..".. हे नक्की काय होतंय?.. माऊलींच्या पादुका दर्शनाने मनावर कसलं संमोहन केलं?.. टाळ मृदंगाच्या ध्वनीने आणि वैष्णवांच्या या अफाट जनसागराच्या दर्शनाने शरीराला आणि मनाला अचानक टवटवी कशी आली?... फारशी गर्दी, गडबड गोंधळ न आवडणारी मी खरंच ती मी होते का?.. सारी स्पर्शेंद्रिये जशी गोठून गेली होती.. एका जागी थिजून मी हा सारा सोहळा एकटक पाहत होते.. म्हटलं तर मनाला काहीतरी जाणवत होतं, म्हटंल तर मन जाणीवांच्या पलीकडे गेलं होतं.. क्षणभर वाटलं आपणही माऊलींच्या पादुकांवर वाहिलेलं एखादं फुल व्हाव, मग भलेही दुसर्‍या दिवशी निर्माल्य झाले तरी चालेल.. वारकरीच्या डोक्यावरची तुळस होऊन अशीच पूर्ण वारी अनुभवावी.. आणि त्यात गैर काय आहे? हे ही एक प्रकारचे समर्पणच नाही का?.. अंतर्मनाचा शोध घेण्याची हि एक संधी तर नाही ना? 

पालखीचे दर्शन घेऊन, पालखी बरोबर हडपसर पर्यंत चालून आम्ही सासवडची वाट धरली.. एकाच ध्येयाने, एकाच ओढीने सगळा वारकरी, माळकरी, वैष्णव समुदाय चालत होता.. त्यात ना गरीब-श्रीमंत भेदभाव होता ना बाई-पुरुष, त्यात कोणी लहान होता ना कोणी मोठ्ठा, ना कोणती जात होती ना कोणता पंथ.. सगळे विठ्ठलाच्या ओढीने विठ्ठलमय होऊन गेले होते.. प्रत्येकजण एकमेकात माऊलीला बघत होता.. "अवघा रंग एक झाला, अंगी रंगला श्रीरंग".. ह्याची प्रचिती क्षणोक्षणी येत होती.. 
प्रतिकूल परिस्थितीत केवळ अफाट इच्छा शक्ती आणि समर्पणाच्या भावनेने सतत पुढे पुढे चालत राहून विठ्ठलाला भेटणे.. हाच एक ध्यास..

जाऊ देवाचिया गावा, घेऊ तेथेचि विसावा देवा सांगु सुख दुःख, देव निवारील भूक
ह्या एक दिवसाच्या वारीच्या अनुभवामुळे मला काय मिळाले? पुढे ह्या अनुभवाने माझ्यात काय बदल होणार? मी माझ्या कामक्रोधीं विकारांवर विजय मिळवणार का? मी हि प्रतिकूल परिस्थितीत अशीच वागेन का? हे सगळे विचार सध्या तरी अनुत्तरित आहेत.. आजच हे असे विचार का यावेत?..  हा या वारी सोहळ्याचा तर चमत्कार नसेल ना?.. दिंडी आणि यातील वारकर्‍यांची निर्मळता तर मनाला खजील करत नसेल ना?.. अंतर्मुख होऊन विचार करायला प्रवृत्त करत नसेल ना? वैष्णवांच्या संगतीत, टाळ-मृदंगाच्या गजरात, माऊलीच्या पालखीसोबत मनाचा कमकुवतपणा जाणवायला लागलाय.. आत काही तरी हललंय हे नक्की.. 

-मी मधुरा.. 

************************************************

बकुळ सडा

परसातला बकुळ, नक्षत्रांचा सडा टाकून रिकामा होतो 

रितेपणातील समृद्धपण मंद सुवासाने दाखवून देतो

इवलीशी, नाजूक, नक्षत्रांसारखी ही फुले त्यांचा भार असा कितीसा असणार? आपल्या फुलांचा सडा टाकून बकुळ रिकामा झाला असला तरी रिता नक्कीच नाही होत... रित होण्यासाठी रिकामपण अंगी असावं लागत... हे रिकामपणं त्याच्याकडे नक्कीच नाही. त्याला उद्यासाठी तेवढ्याच कळ्यांना खुलवायचंय.... फुलांना फुलवायचंय.... प्रत्येक फुलात सुगंधाची कुपी लपवायचीये...


मला हा बकुळ तटस्थ योगी सारखा वाटतो. ज्या क्षणी त्याची फुलं फांदीपासून सुटतात, त्या क्षणी तो त्या फुलांवरचे सारे हक्कही सोडतो... आजची फुललेली सारी फुलं, वर्तमानाच्या त्या क्षणाला वाहून तो मोकळा होतो... त्या फुलांमध्ये तो गुंतून नाही पडत.... म्हणून त्याला विरहाच दुःखच नाही... आणि रितेपणाची भावना ही नाही... तेथे असते ती फक्त बहरण्यातली परिपूर्णता आणि 'देण्या'तलं समाधान.

आपल्याला ही आयुष्य असंच जगता आलं तर? प्रत्येक क्षण पूर्णपणे जागून, वर्तमानाला अर्पण करता आला तर?! जगलेल्या प्रत्येक क्षणातून मोकळ होता आल तर?! गेलेल्या क्षणात गुंतून न राहता पुढचा नवा क्षण खुलवायला, फुलवायला, नव्याने सज्ज होता आले तर?! फक्त आपलंच नाही तर इतरांचही आयुष्य सुगंधी करता आले तर?!

जमेल का आपल्याला असं 'बकुळ' व्हायला?

-मी मधुरा.. 

************************************************

कधी कधी

कधी कधी,
उगाचच एकटं वाटायला लागतं... भोवताली वर्दळ असूनही एकटंच मन कुढत राहतं.... आणि अगदी, अगदी त्याचवेळी मैत्रिणीचा व्हॅट्स अँप येतो..  कशी आहेस? missing you... आणि मग, मन फुलपाखरू होऊन बालपणात फिरून येतं...

कधी कधी,

वाटतं..  आपली कदरच नाही कोणाला.. हाऊस वाइफचा शिक्का मारून गृहीतच धरलं जातं आपल्याला... आणि अगदी, अगदी त्याचवेळी फोन येतो..  आज भाजी मस्त झाली होती... आणि मग, दिवसच नाही तर मन पण उजळून जातं...

कधी कधी,
स्वतःचच अस्तित्व संपल्या सारखं वाटतं... नानाविविध मुखवट्यात हरवायला होतं... आणि अगदी, अगदी त्याचवेळी लेक  गळ्यात पडून म्हणते... you are the most beautiful person on the earth... आणि मग, आळणी जगणं जाबराक बनून जातं....

कधी कधी
एकदम असुरक्षित वाटायला लागतं... शेजारचा माणूस ही आतंकवादी वाटतो... आणि अगदी, अगदी त्याचवेळी अनोळखी माणूस मदतीचा हात पुढे करतो.... आणि मग, माणुसकीवर विश्वास बसतो... जगणं सुंदर होऊन जातं ....

कधी कधी,
वाटतं... आयुष्य हे क्षणभंगुर आहे... खूप काही करायचे आहे.... आणि अगदी, अगदी त्याचवेळी 'बाबू मोशाय जिंदगी लंबी नाही बडी होनी चाहिए' ऐकू येतं.... आणि मग, वाटतं आधी मनसोक्त जगून घ्यावं...

-मी मधुरा.. 

************************************************

माहेरवाशीण

मी माहेरवाशीण!!!

"अगं, तमक्यांची मुलगी येणार आहे चार दिवस माहेरपणाला, ह्यावर्षी मुलाच्या दहावीमुळे जरा लवकरच येते आहे... तमक्यांची मुलगी पण राहील म्हणे महिनाभर.. " इति आई .. मला तिचा एकंदरीत सूर लक्षात आला आणि म्हणाले, "....आणि मी पण येते आहे ३-४ महिन्यात!!"... दरवर्षी एप्रिल मे मध्ये होणारे आमचे हे संभाषण.. आई मला प्रत्येक उन्हाळी सुट्टीत हे सांगते आणि मी तिला माझ्या पुढील भारतवारीचे आश्वासन देते.. .. २० वर्षे झाली मी परदेशी येऊन पण तरी हे होतेच..

काय जादू आहे ना 'माहेर' ह्या शब्दात! नुसता शब्द उच्चारला तरी मायेचा स्पर्श जाणवतो. केवळ लग्न होते आणि आज पर्यंत आपले असलेले घर, जिथे आपण खेळलो, बाघडलो, लाडाकोडात वाढलो, हट्ट पुरवून घेतले ते घर बनते "माहेर"..आणि तिची होते "माहेरवाशीण"! हि गोष्ट जितकी मुलीच्या बाबतीत खरी आहे तितकीच मुलाच्या सुद्धा! शिक्षण, नोकरी, चांगली संधी ह्यामुळे मुले-मुली घरच्या बाहेर पडतात आणि मागे उरते ते माहेर...

काय असते हे माहेर? माहेरवाशीण म्हटले कि का उगीचच अंगावर मूठभर मांस चढल्यासारखे वाटते? खरंच, माहेरवाशीण म्हणजे नेमके काय?

संसाराच्या रामरगाड्यातून सुटका म्हणजे माहेरवाशीण..
रोजच्या कामाच्या व्यापातून मुक्ती म्हणजे माहेरवाशीण...
आज काय स्वयंपाक करायचा ह्या विवंचनेतून सुटका म्हणजे माहेरवाशीण..
हे दे गं, ते दे गं, हे कर, ते कर ह्या कटकटीतून सुटका म्हणजे माहेरवाशीण..
हवं तेवढं लोळा, उठल्या उठल्या अंघोळ करा, रोज रोजच काम करा ह्या कटकटीतून सुटका म्हणजे माहेरवाशीण..
आईच्या हातचे ऊन ऊन खाऊन यथेच्छ लोळत पडणे म्हणजे माहेरवाशीण...
चारदिवस मनमुराद मौजमजा म्हणजे माहेरवाशीण...
स्वगृही परतताना, उंबरठ्यात रेंगाळणारी जड पावले म्हणजे माहेरवाशीण...
अलगद डोळ्यांच्या कडा ओलावणारी, आवंढा गिळणारी, तृप्त तरी अधुरी मी, म्हणजे माहेरवाशीण!!
आणि,
काळाच्या ओघात थकत चाललेल्या पावलांना माहेर देण्यासाठी धडपडणारी मी, मी माहेरवाशीण!!

-मी मधुरा.. 

************************************************

मी स्वयंसिद्धा!!!

मी स्वयंसिद्धा!!!

आज ८ मार्च, जागतीक महिला दिन! महिलांच्या अधिकारांची, स्त्री पुरुष समानतेची दखल घेण्याचा दिवस! आजच्या भाषेत सांगायचे तर 'Super Women' ह्या किताबाचा गौरव सोहळा साजरा करण्याचा दिवस... त्यासाठी जगभरात सगळीकडे खास कार्यक्रम आयोजित केले जातात...  विविध क्षेत्रातल्या महिलांचे सत्कार- त्यांच्या मुलाखती , आरोग्य चाचण्या, योगाभ्यास, डाएट टिप्स, मेक ओहर  अश्या अनेक गोष्टीनी परिपूर्ण समारंभ आयोजित केले जातात... सगळीकडे नुसते उत्साहाचे वातावरण असते.. सोशल मीडियामुळे तर हा दिवस जरा जास्तच गाजत वाजत येतो..

शंभर वर्षांपूर्वी जेव्हा ह्या दिवसाची गरज भासली तो काळ आणि आज ह्यात नक्कीच फरक आहे.. आजची महिला कोठेही कमी नाही तर काकंणभर सरसच आहे... महिला दिनाचा संबंध केवळ स्त्री मुक्तीशी न लावता सखोल विचार करणे आवश्यक आहे. आजची स्त्री पारंपरिक बंधनातून मुक्त झाली तरी सुपर वूमन च्या जाळ्यात मात्र नक्कीच अडकलेली आहे. तेव्हा आजचा दिवस साजरा करताना, स्वतःला 'Super Women' सिद्ध करताना आपण आपल्याला, आपल्यातल्या स्त्रीला विसरून तर गेलो नाही ना? हे पाहणे जरुरीचे आहे. आपल्यातल्या स्त्रीला मुक्त करणे गरजेचे आहे.. तिला वेळ देणे गरजेचे आहे... आपल्या बिझी रुटीन मधून वेळ काढून आपण जिमला जातो, मित्र मैत्रिणींना भेटतो, शॉपिंगला जातो, ब्युटी पार्लरला जातो आणि  ह्याला स्वतःसाठी वेळ दिला असे ही म्हणतो.. पण खरंच हा वेळ स्वतःसाठी होता का? तर नाही.. हा वेळ स्वतःसाठी नसून Super Women मधल्या एका पत्राचा तो भाग होता. आपल्याला खरी गरज आहे ती एका 'क्षणभर  विश्रांतीची'...  एका  pause ची...  स्वतःला जोखायची , स्वतःला ओळखायची , स्वतःची पाठ स्वतः थोपटायची...  Super Women ह्या पलीकडे जाऊन स्वतःचा शोध घ्यायची...  आज ह्या महिला दिनाच्या निमित्याने एक संकल्प करूया .. आपण थोड्यावेळ थांबू या... स्वतःसाठी, स्वतःला ओळखण्यासाठी, स्वतःला appreciate करण्यासाठी वेळ देऊया.. आपले आत्मभान मिळवूयाचा प्रयत्न करूया .. दररोज असे काही क्षण, थोडा वेळ जर  आपण आपल्याला दिला तर मग प्रत्येक दिवस महिला दिन होईल..

मी एक लहानपणी गोष्ट वाचली होती..  'नाचणाऱ्या मोराची'... त्या गोष्टीतल्या छोट्या मुलीला नाचणारा मोर आपल्या अंगणात हवा असतो. हा मोर खूप स्वछंदी असतो.. आनंद लुटणारा असतो.. तो मोर तिला सांगतो तू आनंदाने नाचायला हवस तरच मी तुझ्याकडे येईन. ही मुलगी मोर आपल्या घरी यावा म्हणून आनंदाने राहायचा प्रयत्न करते. शेवटी मोराची वाट पाहणे ती विसरूनच जाते कारण आता तिला आनंदी राहण्यासाठी मोराची गरज नसते.. ती स्वतःच मोर बनून स्वछंदीपणे आनंदाने नाचत असते. आपल्याला मोर हवा असेल तर आपणच मोर व्हायचं, आपल्याला जे हवं ते आपणच आपल्यात शोधायचं!! हा त्या गोष्टीचा मतितार्थ !!! तो एकदा समाजाला कि आत्मभान नक्कीच येत.. स्वयंसिद्धा नक्कीच होता येतं..

आपल्याला मनाच्या अंगणात नाचणारा मोर तर हवा असतो पण त्यासाठी आपणच मोर व्हायचं असतं हे मात्र बऱ्याच वेळा पार विसरून जातो. आपल्या नवऱ्यावर, मुलांवर, इतर सुहृदांवर प्रेम करताना आपण आधी आपल्यावरच प्रेम करणं गरजेचं असतं. दुसऱ्यांना भरभरून देताना आपण आपल्याला समृद्ध करत रहायचं असतं, नाहीतर आपल्याजवळ आहे ते इतरांना देऊन देऊन कधी ना कधीतरी रितेपणाचा अनुभव मनाला ग्रासून राहणारच असतो.

*"दुसऱ्यांसाठी जगताना स्वतःलाही वेळ देता यायलाच हवा. मुलांच्या निकोप वाढीविषयी आपण जितके जागरूक असतो, तितक्याच कसोशीने आपण  स्वतःच्या व्यक्तिमत्वाचीही वाढ जोपासायला हवी, मग अश्या कोणत्याही दिवसाची खास गरज वाटणार नाही आपण स्वयंसिद्धा आहोत हे सांगायला"*

Happy Women's Day!!!

-मी मधुरा.. 

************************************************

Happy Valentines Day!!!

Happy Valentines Day Everyone!! 

Love is the most powerful force of the Universe. In Yoga we often say “Open your Heart”.. That means “Open your Heart - Anahat Chakra” (अनाहत चक्र) to  cultivate Unconditional Love!! Loving and accepting everyone how they are and without expecting anything in return is Unconditional Love. 

When your Heart is open, you are flowing with love and compassion. A closed Heart only leads us toward grief, anger, jealousy, fear of betrayal, and hatred toward yourself and others.

The best way to receive Love is to Love..  Live your life with loving kindness and compassion toward others... Create safe and supportive environment... Practice smiling at everyone you see daily, even if you don’t feel like smiling. It’s contagious...  Practice Forgiveness and move on. Life is too short to hold grudges... Start appreciating your friends, family and co-workers... Practice not to criticize anyone or anything, including yourself at least one day a week! 

Foster Love and spread Peace to balance your Anahat Chakra!! 

Happy LOVE Day!! Today and Always...

-मी मधुरा.. 

************************************************

New Yoga Teacher in a Town!!

Yaahooo!!! Please welcome a Brand New Yoga Teacher in the Town!!!

I'm really happy to introduce myself as a Yoga Teacher. The word "Teacher" still explodes my heart but today I want to ignore that word and want to enjoy my success!!

It was a very exciting journey. Dina (our Trainer) started announcing about Teacher Training around April/May time frame like every year. I was always interested in getting to know more about Yoga, getting deep into my practice but I never liked the word "teacher".. it always held me back.. But this time, somehow I decided to give it a try without over thinking... and I'm glad that I did it! It was very enrichment experience for me.

Yoga is Always there with me...

I don't even remember when I first started practicing yoga - maybe somewhere in school days... 35 years ago - all I knew were the poses. I used to be a role model the showcasing poses. But somewhere down the road, Yoga got lost from my routine. But past 7 years I have been practicing Yoga regularly... It is not just going to class or following the leader or resting in Savasana but my yoga practice is all about building my self confidence and body awareness. Over this Teachers Training, I got exposed to all eight limbs of yoga - so much more than asana! Yoga is a way of life, a guide for living fully and freely. Now my yoga practice builds on that self confidence and body awareness to help me find deeper levels of spiritual awareness.

Practicing yoga on the mat is an entryway to understanding the wholesomeness of yoga - practicing non-harming, sense of integrity, our accountability to moral behavior, non attachment and cultivating divine consciousness, practicing Asanas, breathing techniques and refinement of concentration and all these lead towards our path to complete absorption - Samadhi. Yoga is not just on the mat but it continues outside of the mat too!

Teach What You Are Learning....

I remember the first day of Teachers Training and Dina said we would be doing little practicum this afternoon. I felt the anxiety rise in my body and my mouth got a little dry. Gulp. Teach? Really,... But, I’m a student! I’m here to learn!

We got into a circle and took turns teaching the next step of the sun salutation. Then next module/session we began teaching single poses. Soon we could teach a little sequence, and eventually, we taught whole classes. Teaching was not always easy, but I never felt unprepared or unsupported. Yoga teachers must teach and teach what they know and teach what they believe and teach what they are learning..

True teachers are always learning.. I believe this is the just start of my journey where I can create best version of myself as a Yoga Teacher as a Yoga Student and most importantly as a Human Being...

Thank you Dina for this wonderful experience!! I'm all ready to share my experience and knowledge with follow yogis on this path..

ओम तद सद्
OM TAD SAD

-मी मधुरा.. 

************************************************