भागवत सप्ताह : भागवत कथा वाचन एक अनुभूती.. भाग २

 

... तर भागवत सप्ताह ठरला, ३ ऑक्टोबर ते १० ऑक्टोबर.. संध्याकाळी ७:३० ते १०.. 

सप्ताह ठरला आणि एकच गडबड सुरु झाली.. पोस्टर्स तयार करणं, ती ग्रुप्स मधून पाठवणं त्या बरोबरच कृष्णाची मूर्ती, सजावट.. लिखाणात टायपिंग करताना काही चुका झाल्या नाहीत ना वैगरे तपासणं, सौ काकूंसमोर वाचन.. मला वाचनात थोडा ब्रेक मिळावा म्हणून काही वाचक शोधणं.. दिवस पटापट पळत होते..  

एकदाचा शनिवार, ३ ऑक्टोबर उजाडला.. 

संध्याकाळी साडे सहालाच मी मंजूच्या घरी पोचले.. सजावट तर उत्तम झाली होती.. मध्यभागी राधा कृष्णाची मनोहर मूर्ती, राधेबरोबर वनात पावा वाजवत असलेला कृष्ण!.. बाजूला भागवताची इंग्लिश भाषेतील १८ पुस्तकं.. आणि 'ॐ नमो भागवते वासुदेवाय' चा मंद आवाजात सुरु असलेला जप.. अतिशय प्रसन्न भक्तिमय वातावरण.. 

हळूहळू श्रोते यायला सुरुवात झाली.. 

भागवताच्या दिंडीनं भागवताची दिंडी कार्यक्रमाची सुरुवात झाली.. 

भागवताची पूजा करून मी आसनस्थ झाले.. आलेल्या सगळ्या हरिभक्तांचं स्वागत केलं.. 

असं म्हणतात की, जिथं भागवत कथा, राम कथा सांगितली जाते तिथं त्यांचा परमभक्त हनुमान उपस्थित असतो. त्यामुळं त्याच्यासाठी एक आसन राखीव ठेवलं जातं.. 

श्रीमद् भागवताला, हनुमंताची असणाऱ्या राखीव आसनाला वंदन करून, भगवंतांच्या चरणकमलांचे ध्यान करून श्रीमद् भागवत गंगेत प्रवेश केला.. 

आजचा सप्ताहाचा पहिला दिवस असला तरी भागवत कथेला सुरुवात उद्यापासून होणार.. आज भागवत म्हणजे काय? भागवत सप्ताह म्हणजे काय? तो का करायचा? कसा करायचा? हे जाणून घेणार.. थोडक्यात भागवत कथा महात्म्य जाणून घेणार.. 

आजच निरूपण वाचन झालं.. आरती झाली.. प्रसाद झाला.. 

सोळा जणांनी रजिस्टर केलं होतं पण तीस जणांच्या उपस्थितीत कार्यक्रमाची सुरुवात तर छान झाली.. 

आजच्या दिवसाच्या क्लिप्स..

निरूपण                 जप

*********************

अगदी काही हातावर मोजता येण्या इतकेच श्रोते येतील असं वाटलं होतं.. म्हणजे आमचेच मित्र मैत्रिणी.. पण ती संख्या पहिल्या दिवशी ३० च्या घरात गेली.. वीकेंड असेल म्हणून असेल असं वाटलं.. पण मला सांगायला आनंद वाटतो की ती संख्या रोज वाढतच गेली.. कामाचा दिवस असुदे किंवा काही आधीच्या कमिटमेंट्स, रोज संध्याकाळी डॉट ७:३० ला सप्ताहाला सुरुवात व्हायची.. समाप्तीच्या दिवशी साधारण ५० श्रोते होते.. 

सगळ्या हरिभक्तांबरोबर सत्संग घडत होता.. प्रत्येकाला काही ना काही मदत करायची इच्छा होती.. रोज कृष्णाला नवीन हार, नवनवीन खिरापती सगळं उत्साहानं होत होतं.. प्रत्येकाला भगवंतानं जणू काम वाटून दिलं होतं! भगवंतांनी त्यांना हवं तसं आमच्या सर्वांकडून करून घेतलं हे नक्की! त्या शिवाय हे झालंच नसतं.. 

भागवताचा सहावा दिवस खासच होता.. आज कृष्णजन्म!.. कृष्णावताराची सुरुवात.. 

कृष्णजन्म झाला.. २-३ पाळणे, गाणी.. नुसता अनादी आनंद!.. 

गोवर्धन पर्वताची कथा झाली.. प्रत्येकानं मुठ मुठ तांदूळ आणले होते.. त्या तांदुळाचा गोवर्धन पर्यंत तयार केला.. त्यावर गोपाळकृष्णाला बसविले.. शिऱ्याचा ही गोवर्धन पर्वत केला होता..  

कंसवध झाल्यावर नारळ वाढविला.. नारळाचा कठीण भाग अहंकाराचं प्रतीक मानलं जातं.. कंस अत्यंत अहंकारी, अत्याचारी होता. जसा कृष्णानं कंसाचा वध करून त्याच्या अहंकाराचा अंत केला तसाच नारळ फोडून आपण आपल्यातील अहंकाराचा अंत करतो.. हे प्रतीकात्मक आहे.. असुरी वृत्तीचा आणि स्वतःतील अहंकाराचा नाश करून भगवंताला शरण जाणे..  

नंतर रासलीलाची गाणी झाली.. खुपच समृद्ध करणारा अनुभव होता! 

*********************

शनिवार १० ऑक्टोबर, आज भागवत सप्तहाची समाप्ती.. आठवडा कसा संपला ते कळलंच नाही.. शेवटचा दिवस म्हणून मनाला थोडी हुरहूर लागली होती.. आता उद्यापासून एकत्र येणे नसेल, भागवत कथा कथन, श्रवण नसेल, ही भक्तांची मांदियाळी नसेल.. हे सात दिवस केवळ भागवत कथेचे नव्हते तर भक्तीचे, ज्ञानाचे, आपुलकीचे होते.. 

भागवताची सांगता भगवद्गीतेच्या बाराव्या अध्यायानं झाली..

माझ्या अल्पमतीला समजलेला बाराव्या अध्यायाचा अर्थ मी पाड्यात लिहिण्याचा केलेला प्रयत्न..

महाप्रसाद : प्रत्येकानं एक पदार्थ करून आणला होता.. potluck  

भागवत कथा सांगतानाची जी अनुभूती होती ती शब्दातीत आहे.. त्यासाठी मी स्वतःला नशीबवान समजते.. निरूपणाच्या नोट्सचा अभ्यास करून इतकं समाधान मिळत असेल तर साक्षात पुराण वाचून किती समाधान मिळेल.. काठावर बसून खूप आनंद घेऊन झाला आता श्रीमद् भागवताच्या ह्या भक्तीगंगेत उतरायला आवडेल.. 

अशीच सेवा माझ्याकडून घडत राहो हीच भगवंताचरणी प्रार्थना 🙏

                             

*********************

तर, 

भागवत कथा का ऐकावी?
देवाची गोष्ट म्हणून? पुण्य मिळतं म्हणून? की परंपरा आहे म्हणून?
तर नाही,
भागवत कथा ऐकावी कारण ही कथा आपल्यालाच आपली कथा सांगते..

ध्रुवाची कथा सांगते-
परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असो, मनात श्रद्धा असेल तर लहान मूलही ध्येय गाठू शकते..

प्रल्हादाची कथा सांगते-
संपूर्ण जग विरोधात उभं राहिलं तरी सत्यावरची श्रद्धा सोडू नये..

गजेंद्राची कथा सांगते-
शक्ती संपली, उपाय संपले की मारलेली एक आर्त हाक भगवंतापर्यंत नक्की पोहोचते..

सुदाम्याची कथा सांगते-
मैत्रीला श्रीमंतीची गरज नसते, प्रेमाच्या एका मूठभर पोह्यांतही भगवंताला संपूर्ण विश्व दिसतं.. 

गोपींची कथा सांगते-
भक्ती म्हणजे देवाकडून काही मागणं नव्हे तर स्वतःला देवाच्या चरणी पूर्णपणे समर्पित करणं..

आणि कृष्णाची कथा सांगते
जीवनात संकटं येणारच पण संकटांपासून पळायचं नसतं.. कृष्णाला सारथी करून कर्तव्याच्या रथावर उभं राहायचं असतं..

भागवत आपल्याला दुसऱ्याला बदलायला शिकवत नाही तर स्वतःकडे पाहायला शिकवतं..
राग आला तर संयम शिकवतं.. अहंकार आला तर नम्रता शिकवतं.. दुःख आलं तर श्रद्धा शिकवतं.. आणि सुख आलं तर कृतज्ञता शिकवतं..

म्हणून भागवत कथा फक्त कानांनी ऐकायची नसते कानातून मनात, मनातून विचारात, आणि विचारातून आचरणात उतरवायची असते..

कथा संपली आणि आपण बदललो नाही तर आपण फक्त कथा ऐकली. पण कथा ऐकून मन थोडं शांत झालं, वागणं थोडं प्रेमळ झालं, अहंकार थोडा कमी झाला आणि भगवंतावरचा विश्वास वाढला तर समजा, भागवत आपल्या जीवनात उतरलं!

म्हणून भागवत कथा ऐकावी
मोक्षासाठीच नव्हे, तर या जन्माचं जीवन अधिक सुंदर, अर्थपूर्ण आणि भगवंतमय करण्यासाठी..

भागवत म्हणजे कथा नाही तर भागवत म्हणजे जीवन जगण्याची कला.. आणि कृष्ण म्हणजे केवळ देव नाही तर अडचणीच्या क्षणी योग्य मार्ग दाखवणारा आपला अंतरीचा सारथी!

हरी ॐ तद् सद् 

॥ॐ श्रीकृष्णार्पणमस्तु॥

******************** 

                             

-मी मधुरा.. 

************************************************

भागवत सप्ताह : भागवत कथा वाचन एक अनुभूती..

भागवत सप्ताह करणं एक मोठठं शिवधनुष्य पेलण्यासारखं आहे हे किती ही खरं असलं तरी भगवंतच ते करून घेतो.. करणारा ही तोच आणि करवून घेणारा ही तोच!..  

गेल्या एक दीड वर्षांपासून, माझी मैत्रीण मंजू आणि मी, आमच्यात भागवत सप्ताहाबद्दल बोलणं होई.. भागवत सप्ताह म्हणजे काय हे आम्हाला अनुभवायचं होतं.. भारतवारीत ही संधी मिळेलच असं नाही.. मग इकडं अमेरिकेत भागवत सप्ताह केला तर?.. भागवत कोण सांगेल? तो सप्ताह रूपात, सकाळ-संध्याकाळ करावा कि अजुनी काही पर्याय?.. अशा मूलभूत प्रश्नांवर चर्च्या होत असे आणि ती तिथंच विरून ही जात असे.. 

*********************

२०२६ उजाडलं आणि ह्यावर्षी काय करायचं? हा विचार सुरु झाला आणि भागवताने खुणावलं.. भागवत सप्ताह होईल तेव्हा होईल पण नुसतं भागवत तरी वाचावं म्हणून भागवताची शोधाशोध सुरु झाली.. ऑनलाईन, ऑफलाईन, भारतातून कोणी येणारं आहे का? सगळे मार्ग शोधून झाले.. पण काहीच होत नव्हतं.. 

होता होता एप्रिल उजाडला.. एके दिवशी 'you might be interested in' मध्ये अमेझॉनवर 'एकनाथी भागवत' पुस्तक रूपात दिसलं.. (वाचण्याची मजा पुस्तक वाचण्यातच आहे, device वर वाचण्यात नाही).. आणि संपूर्ण भागवत नाही तर नाही पण एकनाथी भागवत तर आहे.. मग काय, लगेचच 'एकनाथी भागवत' ऑर्डर केलं.. अनयसा १७ मे पासून अधिक महिना सुरु होणारच होता.. रोज एक अध्याय असे ३१ अध्याय अधिक महिन्यात वाचले.. आणि वाचता वाचता त्यात रंगून गेले.. 

भगवंतांनी अर्जुनाला कुरुक्षेत्रावर सांगितलेली भगवद्गीता आणि अवतारकार्याच्या शेवटी श्रीकृष्णानं उद्धवाला सांगितलेली उद्धवगीता.. आप्तेष्टांना पाहून कुरुक्षेत्रावर हातपाय गाळून बसलेला अर्जुन, त्याचा विषाद आणि आपला प्रिय सखा, आपलं सर्वस्व, आता आपल्याला कायमचं पोरकं करून, वैकुंठाला जाणार म्हणून दुख्खी झालेला उद्धव.. स्थळ, काळ, वेळ सगळंच वेगळं पण भगवंत तेच आणि त्यांची शिकवण तीच!.. भगवद्गीता महाभारतात तर उद्धवगीता श्रीमद्भागवत पुराणात, अकराव्या स्कंदात!!.. आणि एकनाथी भागवत म्हणजे एकनाथांनी केलेली ह्या अकराव्या स्कंदावरचीच तर टीका!!.. भगवद्गीतेचा ही अभ्यास करत असल्यानं ही उद्धवगीता, त्यावरची एकनाथ महाराजांनी केलेली टीका वाचताना, समजून घेताना खूप 'अहा क्षण' अनुभता आले.. खूप गोष्टींची उकल झाली.. आहाहा काय संतोष वाटला म्हणून सांगू..  

एकनाथी भागवत हा वारकरी संप्रदायातील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि आधारभूत ग्रंथ मानला जातो.. सर्वांभूती समानता आणि भगवद्‌भाव हे या ग्रंथाचं व नाथांच्या शिकवणीचं सार आहे.. भक्तीच्या मार्गाने पारमार्थिक सुख कसं मिळवावं याचे सोप्या भाषेतील निरूपण यात आहे.. 

अधिक महिन्यांत मी एकनाथी भागवताचं पारायण केल्याचं, एका मित्राला म्हणजे आमच्या नाटकाचा डायरेक्टर, अभयला कळालं.. आणि तो म्हणे, 'अगं माझ्याकडं माझ्या आईनं लिहिलेलं भागवताचं निरूपण आहे.. त्याचं डिजिटलायझेशन करण्यासाठी मी घेऊन आलो आहे..' हे ऐकून मला माझ्या कानांवर विश्वासच बसेना, क्षणभर काय बोलावं तेच कळालं नाही.. आणि लगेचच दुसऱ्या क्षणी मी त्याला विचारलं, 'तुझी हरकत नसेल तर मी ते तुला टाईप करून देऊ?'.. जगभर भागवताच्या शोधात फिरत होते आणि ते मला शेजारीच सापडलं!.. ही संधी मी नक्कीच सोडणार नव्हते.. भागवत नाही तरी संपूर्ण भगवंताचं निरूपण वाचायला, त्याचा अभ्यास करायला मिळणार हेच खूप होतं माझ्यासाठी.. आणि लागले की मग कामाला.. म्हणजे अभ्यासाला.. 

सौ काकू, कुमुदिनी धर्माधिकारी, स्वतः भागवत निरुपणकार आहेत.. त्यांनी त्यांचं निरूपण हस्तलिहित स्वरूपात वह्यात लिहिलं होतं.. सुरुवातीला त्यातील एक वही मी टाईप करण्यासाठी घेऊन आले.. एका आठवड्यात अख्खी २०० पाणी वही मी टाईप केली.. आणि झपाटलेल्या सारखी मी टाईप करतंच राहिले.. २०० पानांच्या चार वह्या मी साडे तीन महिन्यात पूर्ण केल्या.. नुसत्या टाईप नाही केल्या तर अभ्यास करून, समजून घेऊन.. जिथं अडेल तिथं पुस्तकं वाचून.. रोजची पाच-सहा तासांची साधनाच ती!! सौ. काकूंनी लिहिलेलं वाचणं, टाईप करणं आणि त्यावर विचार करणं यामुळे मला जे समजलं आहे ते मी वाचून सांगू शकते ह्याचा अंदाज मला आला.. आणि मग काय, आपण भागवत सप्ताह करूया असं मी मैत्रिणीला, मंजूला सांगितलं.. 

मंजू आणि अभयच्या रघुनंदन फौंडेशनकडून कार्यक्रम ठरला पण!.. स्थळ: त्यांचंच घर..

इतक्या दिवसांचं स्वप्न सत्यात उतरत होतं.. भागवत सप्ताह.. आता आम्हीच करणार!!.. पक्ष पंधरवड्याच्या शेवटच्या आठवड्यात म्हणजे ३ ऑक्टोबर ते १० ऑक्टोबर.. संध्याकाळी ७:३० ते १०.. 

to be continued...

                             

-मी मधुरा.. 

************************************************