भागवत सप्ताह : भागवत कथा वाचन एक अनुभूती..

भागवत सप्ताह करणं एक मोठठं शिवधनुष्य पेलण्यासारखं आहे हे किती ही खरं असलं तरी भगवंतच ते करून घेतो.. करणारा ही तोच आणि करवून घेणारा ही तोच!..  

गेल्या एक दीड वर्षांपासून, माझी मैत्रीण मंजू आणि मी, आमच्यात भागवत सप्ताहाबद्दल बोलणं होई.. भागवत सप्ताह म्हणजे काय हे आम्हाला अनुभवायचं होतं.. भारतवारीत ही संधी मिळेलच असं नाही.. मग इकडं अमेरिकेत भागवत सप्ताह केला तर?.. भागवत कोण सांगेल? तो सप्ताह रूपात, सकाळ-संध्याकाळ करावा कि अजुनी काही पर्याय?.. अशा मूलभूत प्रश्नांवर चर्च्या होत असे आणि ती तिथंच विरून ही जात असे.. 

*********************

२०२६ उजाडलं आणि ह्यावर्षी काय करायचं? हा विचार सुरु झाला आणि भागवताने खुणावलं.. भागवत सप्ताह होईल तेव्हा होईल पण नुसतं भागवत तरी वाचावं म्हणून भागवताची शोधाशोध सुरु झाली.. ऑनलाईन, ऑफलाईन, भारतातून कोणी येणारं आहे का? सगळे मार्ग शोधून झाले.. पण काहीच होत नव्हतं.. 

होता होता एप्रिल उजाडला.. एके दिवशी 'you might be interested in' मध्ये अमेझॉनवर 'एकनाथी भागवत' पुस्तक रूपात दिसलं.. (वाचण्याची मजा पुस्तक वाचण्यातच आहे, device वर वाचण्यात नाही).. आणि संपूर्ण भागवत नाही तर नाही पण एकनाथी भागवत तर आहे.. मग काय, लगेचच 'एकनाथी भागवत' ऑर्डर केलं.. अनयसा १७ मे पासून अधिक महिना सुरु होणारच होता.. रोज एक अध्याय असे ३१ अध्याय अधिक महिन्यात वाचले.. आणि वाचता वाचता त्यात रंगून गेले.. 

भगवंतांनी अर्जुनाला कुरुक्षेत्रावर सांगितलेली भगवद्गीता आणि अवतारकार्याच्या शेवटी श्रीकृष्णानं उद्धवाला सांगितलेली उद्धवगीता.. आप्तेष्टांना पाहून कुरुक्षेत्रावर हातपाय गाळून बसलेला अर्जुन, त्याचा विषाद आणि आपला प्रिय सखा, आपलं सर्वस्व, आता आपल्याला कायमचं पोरकं करून, वैकुंठाला जाणार म्हणून दुख्खी झालेला उद्धव.. स्थळ, काळ, वेळ सगळंच वेगळं पण भगवंत तेच आणि त्यांची शिकवण तीच!.. भगवद्गीता महाभारतात तर उद्धवगीता श्रीमद्भागवत पुराणात, अकराव्या स्कंदात!!.. आणि एकनाथी भागवत म्हणजे एकनाथांनी केलेली ह्या अकराव्या स्कंदावरचीच तर टीका!!.. भगवद्गीतेचा ही अभ्यास करत असल्यानं ही उद्धवगीता, त्यावरची एकनाथ महाराजांनी केलेली टीका वाचताना, समजून घेताना खूप 'अहा क्षण' अनुभता आले.. खूप गोष्टींची उकल झाली.. आहाहा काय संतोष वाटला म्हणून सांगू..  

एकनाथी भागवत हा वारकरी संप्रदायातील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि आधारभूत ग्रंथ मानला जातो.. सर्वांभूती समानता आणि भगवद्‌भाव हे या ग्रंथाचं व नाथांच्या शिकवणीचं सार आहे.. भक्तीच्या मार्गाने पारमार्थिक सुख कसं मिळवावं याचे सोप्या भाषेतील निरूपण यात आहे.. 

अधिक महिन्यांत मी एकनाथी भागवताचं पारायण केल्याचं, एका मित्राला म्हणजे आमच्या नाटकाचा डायरेक्टर, अभयला कळालं.. आणि तो म्हणे, 'अगं माझ्याकडं माझ्या आईनं लिहिलेलं भागवताचं निरूपण आहे.. त्याचं डिजिटलायझेशन करण्यासाठी मी घेऊन आलो आहे..' हे ऐकून मला माझ्या कानांवर विश्वासच बसेना, क्षणभर काय बोलावं तेच कळालं नाही.. आणि लगेचच दुसऱ्या क्षणी मी त्याला विचारलं, 'तुझी हरकत नसेल तर मी ते तुला टाईप करून देऊ?'.. जगभर भागवताच्या शोधात फिरत होते आणि ते मला शेजारीच सापडलं!.. ही संधी मी नक्कीच सोडणार नव्हते.. भागवत नाही तरी संपूर्ण भगवंताचं निरूपण वाचायला, त्याचा अभ्यास करायला मिळणार हेच खूप होतं माझ्यासाठी.. आणि लागले की मग कामाला.. म्हणजे अभ्यासाला.. 

सौ काकू, कुमुदिनी धर्माधिकारी, स्वतः भागवत निरुपणकार आहेत.. त्यांनी त्यांचं निरूपण हस्तलिहित स्वरूपात वह्यात लिहिलं होतं.. सुरुवातीला त्यातील एक वही मी टाईप करण्यासाठी घेऊन आले.. एका आठवड्यात अख्खी २०० पाणी वही मी टाईप केली.. आणि झपाटलेल्या सारखी मी टाईप करतंच राहिले.. २०० पानांच्या चार वह्या मी साडे तीन महिन्यात पूर्ण केल्या.. नुसत्या टाईप नाही केल्या तर अभ्यास करून, समजून घेऊन.. जिथं अडेल तिथं पुस्तकं वाचून.. रोजची पाच-सहा तासांची साधनाच ती!! सौ. काकूंनी लिहिलेलं वाचणं, टाईप करणं आणि त्यावर विचार करणं यामुळे मला जे समजलं आहे ते मी वाचून सांगू शकते ह्याचा अंदाज मला आला.. आणि मग काय, आपण भागवत सप्ताह करूया असं मी मैत्रिणीला, मंजूला सांगितलं.. 

मंजू आणि अभयच्या रघुनंदन फौंडेशनकडून कार्यक्रम ठरला पण!.. स्थळ: त्यांचंच घर..

इतक्या दिवसांचं स्वप्न सत्यात उतरत होतं.. भागवत सप्ताह.. आता आम्हीच करणार!!.. पक्ष पंधरवड्याच्या शेवटच्या आठवड्यात म्हणजे ३ ऑक्टोबर ते १० ऑक्टोबर.. संध्याकाळी ७:३० ते १०.. 

to be continued...

                             

-मी मधुरा.. 

************************************************